Ethereum từ bỏ Poseidon: Bước ngoặt hậu lượng tử hay canh bạc công nghệ?

Justin Drake vừa tuyên bố: 8 năm nghiên cứu, Ethereum chính thức từ bỏ Poseidon – loại hash SNARK-friendly từng là xương sống của ZK-Rollup. Thay vào đó, mạng lưới sẽ chuyển sang SHA2/BLAKE2 kết hợp với hệ thống chứng minh trên trường nhị phân (binary field). Một quyết định đảo ngược hoàn toàn giả định mật mã. Nhưng liệu đây là bước đi tất yếu cho an toàn hậu lượng tử, hay một canh bạc công nghệ có thể làm chậm cả hệ sinh thái? Bối cảnh: Ethereum đã đầu tư hàng triệu USD vào Poseidon từ 2018, xây dựng cả một hệ sinh thái ZK-Rollup dựa trên loại hash này. NIST đang lao đao vì các ứng viên hậu lượng tử như HAWK và SQIsign bị tấn công. Trong khi đó, Binius (2023) và Flock mở ra hướng đi mới: dùng hash tiêu chuẩn trong SNARK với chi phí chấp nhận được – chỉ chậm hơn 100 lần so với CPU thông thường, nhưng đạt ~1 triệu hash/giây trên thiết bị laptop. Đây là cú twist: thay vì thiết kế hash cho SNARK, Ethereum giờ đây thiết kế SNARK cho hash. Cốt lõi kỹ thuật: Binary field cho phép biểu diễn trực tiếp các phép toán bit-level của SHA2, loại bỏ nhu cầu về các cấu trúc đại số phức tạp. Điều này giảm thiểu giả định bảo mật – chỉ dựa vào các hàm hash đã được kiểm chứng hàng thập kỷ. Cơn sốt hash tiêu chuẩn: không phải vì Poseidon yếu, mà vì ‘ít giả định’ là triết lý an toàn nhất. Justin Drake nói: 'Chúng tôi không cần chờ Poseidon bị phá vỡ – chúng tôi chọn thứ đã được chứng minh.' Tuy nhiên, có một góc nhìn phản trực giác: Việc từ bỏ Poseidon có thể là con dao hai lưỡi. Hệ sinh thái ZK hiện tại (zkSync, Scroll, Linea) đã đầu tư sâu vào Poseidon – từ phần cứng FPGA/ASIC đến trình tối ưu hóa mạch. Dù Drake khẳng định 'không ai bắt buộc phải di chuyển', nhưng nếu Ethereum layer 1 chuyển hướng, lợi thế tương tác của các Rollup này sẽ dần bị xói mòn. Một cuộc đua âm thầm về chi phí chuyển đổi đang bắt đầu. Rủi ro: Lộ trình 2025 → 2027 (leanVM) → 2028 là quá dài. Trong thời gian đó, AI-driven cryptanalysis có thể tìm ra lỗ hổng trong SHA2, hoặc các hệ thống binary field chưa được kiểm toán sản xuất có thể gặp sự cố hiệu năng. Đây là canh bạc dựa trên 'kỳ vọng an toàn tối thiểu', nhưng kỹ thuật không phải lúc nào cũng đi theo lý thuyết. Takeaway: Đây là một tín hiệu dài hạn, không phải là sự kiện giá ngắn hạn. Thị trường chưa định giá nó vì quá kỹ thuật. Nhưng nếu NIST tiếp tục thất bại với lattice/isogeny, câu chuyện hậu lượng tử của Ethereum sẽ bùng nổ. Hãy theo dõi leanVM benchmark vào 2027 – đó là lúc sự thật được phơi bày. Còn bây giờ, hãy tự hỏi: Liệu Ethereum có đang đặt cược quá sớm vào một công nghệ chưa được kiểm chứng?